Thủy Trướng

Hoàng Đế hỏi Kỳ Bá: “Thủy chướng, phu chướng, cổ chướng, tràng cần, thạch hà, thạch thủy, mấy loại bệnh này phân biệt thế nào?” Kỳ Bá đáp: “Bệnh thủy chướng lúc mới bắt đầu, mí mắt hơi sưng, giống như vừa ngủ dậy, mạch ở cổ đập, thường ho, mặt trong đùi cảm thấy lạnh, cẳng chân phù thũng, bụng bèn to lên, lúc này bệnh thủy chướng đã hình thành. Dùng tay ấn vào bụng người bệnh, tay vừa nhấc lên, bụng liền phục hồi trạng thái ban đầu, giống như bên trong chứa nước vậy, đó là chứng hậu của bệnh thủy chướng.”

Hoàng Đế nói: “Bệnh phu chướng chẩn đoán thế nào?” Kỳ Bá nói: “Bệnh phu chướng, là hàn khí đọng lại ở giữa da, dùng tay gõ vào bụng, phát ra tiếng rỗng mà không chắc, bụng trướng to, toàn thân đều sưng, da dày, dùng tay ấn vào bụng, lõm xuống mà không lập tức đàn hồi trở lại, màu da bụng không thay đổi, đó là chứng hậu của bệnh phu chướng.”

“Bệnh cổ chướng là thế nào?” Kỳ Bá nói: “Bệnh cổ chướng bụng trướng to, toàn thân cũng đều to, mức độ trướng to ngang với bệnh phu chướng, nhưng màu da xanh vàng, bụng nổi gân xanh, đó là chứng hậu của bệnh cổ chướng.”

“Bệnh tràng cần là thế nào?” Kỳ Bá nói: “Hàn khí đọng lại ở bên ngoài đường ruột, tranh giành với vệ khí, vệ khí không thể vận hành bình thường, do đó ngưng kết, tà khí tích tụ mà dính vào trong ruột, tà khí bèn sinh ra, thịt dư liền mọc lên. Lúc mới bắt đầu sinh trưởng, to bằng quả trứng gà, dần dần lớn lên, đến khi thành hình thì giống như mang thai, bệnh trình dài có thể kéo dài nhiều năm, dùng tay ấn vào thì cảm thấy cứng, dùng tay đẩy nó thì có thể di chuyển, kinh nguyệt đến đúng kỳ, đó là chứng hậu của bệnh tràng cần.”

“Bệnh thạch hà là thế nào?” Kỳ Bá nói: “Bệnh thạch hà sinh trưởng ở tử cung, hàn khí đọng lại ở cửa tử cung, cửa tử cung bế tắc, khí không thể lưu thông, ác huyết đáng lẽ phải bài xuất nhưng không thể bài xuất, ứ huyết bèn đọng lại, ngày càng lớn lên, hình dạng giống như mang thai, kinh nguyệt không thể đến đúng kỳ, bệnh này đều xảy ra ở nữ giới, có thể dùng phương pháp đạo hạ để trị liệu.”

Hoàng Đế nói: “Phu chướng và cổ chướng, có thể dùng châm thích để trị liệu không?” Kỳ Bá nói: “Trước tiên dùng châm thích tả đi các huyết lạc ứ trệ ở vùng đầy trướng, sau đó điều hòa các kinh mạch liên quan, thích đi ứ huyết để thông huyết lạc.”