Luận Ngữ

Luận Ngữ là tác phẩm ngữ lục ghi chép lời nói và việc làm của Khổng Tử cùng các môn đệ, là một trong những kinh điển cốt lõi nhất của Nho gia, cũng là tác phẩm nhập môn tất yếu trong tu dưỡng văn hóa cổ đại Trung Hoa. Toàn thư gồm hai mươi thiên, dưới hình thức đối thoại, ngữ lục, ghi chép sự việc, trình bày tư tưởng của Khổng Tử về nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, cùng với tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ, đặt nền móng cho văn hóa luân lý Trung Hoa hơn hai nghìn năm.

Khổng Tử được tôn xưng là 'Chí Thánh Tiên Sư', tư tưởng của ông lấy 'nhân' làm cốt lõi, nhấn mạnh 'khắc kỷ phục lễ', 'kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân', coi trọng các nguyên tắc giáo dục như học nhi thời tập, ôn cố tri tân, nhân tài thi giáo. Ngôn ngữ của Luận Ngữ giản ước mà ý nghĩa sâu xa, nhiều câu chương như 'Tam nhân hành, tất hữu ngã sư yên', 'Tri chi vi tri, bất tri vi bất tri, thị tri dã' đã trở thành chuẩn mực tu thân hằng ngày.

Luận Ngữ được hình thành qua quá trình biên soạn lâu dài, thường được cho là do các môn đệ của Khổng Tử và các đệ tử truyền thừa chỉnh lý, đến đời Hán mới có bản định. Các chú giải qua các đời, nổi bật nhất là Luận Ngữ Tập Giải của Hà Yến thời Ngụy và Luận Ngữ Tập Chú của Chu Hi thời Tống. Từ đời Tống trở đi, Luận Ngữ cùng với Đại Học, Trung Dung, Mạnh Tử hợp xưng là 'Tứ Thư', trở thành bản đọc chuẩn mực cho khoa cử và tu thân của sĩ nhân.

Là nguồn gốc quan trọng của tư tưởng phương Đông, Luận Ngữ không chỉ là kinh điển triết học và luân lý, mà còn là tác phẩm khai sáng thể ngữ lục trong văn học Trung Hoa. Đọc sách này, có thể gần gũi cảm nhận trí tuệ và hơi ấm trong những vấn đáp giữa thánh nhân và các môn đệ, hiểu được truyền thống tinh thần coi trọng tu thân, coi trọng nhân luân của văn hóa Trung Hoa.