Đọc tốt hơn trên điện thoại Ứng dụng Mặc Tử: tìm kiếm, đánh dấu, đọc to, ngoại tuyến
Giao diện
Cỡ chữ 18
Năm mươi ba thiên

Sở nhiễm

Chương 3

Mặc Tử từng thấy người nhuộm lụa mà than rằng: "(Lụa) nhuộm màu xanh thì thành xanh, nhuộm màu vàng thì thành vàng. Chất liệu nhuộm thay đổi, màu sắc của lụa cũng thay đổi theo. Đem lụa nhúng vào năm loại thuốc nhuộm khác nhau, nó sẽ thành năm màu. Cho nên nhuộm lụa không thể không cẩn thận."

Không chỉ nhuộm lụa là như vậy, quốc gia cũng có cảnh "nhuộm". Thuấn bị Hứa Do, Bá Dương nhuộm, Vũ bọ Cao Dao, Bá Ích nhuộm, Thang bị Y Doãn, Trọng Huệ nhuộm, Vũ Vương bị Thái Công, Chu Công nhuộm. Bốn vị vua này được nhuộm đúng đắn, nên có thể xưng vương thiên hạ, được lập làm thiên tử, công danh che lấp đất trời. Phàm những người nhân nghĩa hiển hách được thiên hạ công nhận, ắt phải ca ngợi bốn vị vua này. Hạ Kiệt bị Can Tân, Suy Đa nhuộm, Trụ Vương bị Sùng Hầu, Ác Lai nhuộm, Lệ Vương bị Lệ Công Trường Phụ, Vinh Di Chung nhuộm, U Vương bị Phó Công Di, Thái Công Cốc nhuộm. Bốn vị vua này bị nhuộm không đúng, nên nước mất, thân chết, bị thiên hạ sỉ nhục. Phàm những kẻ bất nghĩa đáng hổ thẹn được thiên hạ công nhận, ắt phải nhắc đến bốn vị vua này. Tề Hoàn Công bị Quản Trọng, Bào Thúc Nha nhuộm, Tấn Văn Công bị Cữu Phạm, Cao Yển nhuộm, Sở Trang Vương bị Tôn Thúc Ngao, Thẩm Doân Kinh nhuộm, Ngô Vương Hạp Lư bị Ngũ Viên, Văn Nghĩa nhuộm, Việt Vương Câu Tiễn bị Phạm Lãi, Văn Chủng nhuộm. Năm vị vua này được nhuộm đúng đắn, nên có thể làm bá chủ chư hầu, công danh lưu truyền hậu thế. Phạm Cát Xạ bị Trường Liễu Sóc, Vương Thắng nhuộm, Trung Hàng Dần bị Tịch Tần, Cao Cường nhuộm, Ngô Vương Phù Sai bị Vương Tôn Lạc, Thái Tể Bĩ nhuộm, Trí Bá Dao bị Trí Quốc, Trương Vũ nhuộm, Trung Sơn Thượng bị Ngụy Nghĩa, Yến Trưởng nhuộm, Tống Khang Vương bị Đường Ưởng, Điện Bất Lễ nhuộm. Sáu vị vua này bị nhuộm không đúng, nên nước mất, thân bị hình khốc, tông miếu bị hủy diệt, tuyệt hậu, quân thần ly tán, bách tính lưu vong. Phàm những kẻ tham lam tàn bạo, hà khắc nhiễu dân được thiên hạ công nhận, ắt phải nhắc đến sáu vị vua này. Phàm chỗ vua chúa có thể yên ổn, là vì sao? Là vì họ hành sự hợp đạo lý. Hành sự hợp đạo lý, sinh ra từ việc được nhuộm đúng đắn. Cho nên bậc giỏi làm vua, thì lao tâm trong việc tuyển chọn nhân tài, mà an nhàn trong việc quản lý quan lại. Kẻ không thể làm vua, thì tổn thương hình thể, hao phí tinh thần, tâm lo, ý khổ, nhưng nước ngày càng nguy, thân ngày càng nhục. Sáu vị vua này, chẳng phải không coi trọng nước mình, chẳng phải không yêu thân mình, nhưng vì không biết cái yếu lĩnh trị nước. Không biết yếu lĩnh, là vì bị nhuộm không đúng vậy.

Không chỉ quốc gia có "nhuộm", kẻ sĩ cũng có "nhuộm". Nếu bạn bè của họ đều ưa thích nhân nghĩa, thuần hậu cẩn thận, kính sợ pháp luật, thì gia nghiệp của họ ngày càng thêm, thân ngày càng yên, danh ngày càng vinh, khi làm quan cũng hợp đạo lý — Đoàn Can Mộc, Cầm Tử, Phó Duyệt là loại người như vậy. Nếu bạn bè của họ đều ưa thích kiêu căng khoe khoang, kết bè kết đảng, thì gia nghiệp của họ ngày càng hao tổn, thân ngày càng nguy, danh ngày càng nhục, khi làm quan cũng mất đạo lý — Tử Tây, Dịch Nha, Thụ Điêu là loại người như vậy. Kinh Thi nói rằng "Phải chọn chỗ nhuộm, phải cẩn thận chỗ nhuộm", chính là nói cái lẽ này vậy.