Hai mươi ba nan

Tay chân tam âm kinh và tam dương kinh, chiều dài mạch đạo của chúng là bao nhiêu, có thể cho tôi biết không? Có thể. Tay tam dương kinh, mạch đạo từ tay đi lên đầu, dài năm thước, năm sáu nhân nhau thành ba trượng. Tay tam âm kinh, mạch đạo từ tay đi vào ngực, dài ba thước rưỡi, ba sáu được một trượng tám thước, năm sáu được ba thước, tổng cộng hai trượng một thước. Chân tam dương kinh, mạch đạo từ chân đi lên đầu, dài tám thước, sáu tám được bốn trượng tám thước. Chân tam âm kinh, mạch đạo từ chân đi lên ngực, dài sáu thước rưỡi, sáu sáu được ba trượng sáu thước, năm sáu được ba thước, tổng cộng ba trượng chín thước. Hai mạch kiểu ở chân của cơ thể, từ chân đi lên mắt, dài bảy thước rưỡi, hai bảy được một trượng bốn thước, hai năm được một thước, tổng cộng một trượng năm thước. Mạch Đốc và mạch Nhâm, mỗi mạch dài bốn thước rưỡi, hai bốn được tám thước, hai năm được một thước, tổng cộng chín thước. Tổng chiều dài tất cả mạch đạo là mười sáu trượng hai thước, đây chính là số đo chiều dài của mười hai kinh mạch. Kinh mạch có mười hai, lạc mạch có mười lăm, chúng bắt đầu từ đâu và kết thúc ở đâu?

Đúng vậy, kinh mạch, là nơi vận hành huyết khí, giao thông âm dương, từ đó nuôi dưỡng toàn thân. Chúng khởi đầu từ trung tiêu, trước tiên tưới rót vào thủ thái âm kinh và thủ dương minh kinh, thủ dương minh kinh lại tưới rót vào túc dương minh kinh và túc thái âm kinh, túc thái âm kinh tưới rót vào thủ thiếu âm kinh và thủ thái dương kinh, thủ thái dương kinh tưới rót vào túc thái dương kinh và túc thiếu âm kinh, túc thiếu âm kinh tưới rót vào thủ quyết âm kinh và thủ thiếu dương kinh, thủ thiếu dương kinh tưới rót vào túc thiếu dương kinh và túc quyết âm kinh, túc quyết âm kinh lại quay về tưới rót vào thủ thái âm kinh; ngoài ra, mười lăm lạc mạch còn lại, đều thuận theo gốc chính của chúng, giống như vòng tròn không có điểm cuối, tuần hoàn qua lại tưới rót lẫn nhau, cuối cùng hội tụ tại thốn khẩu và nhân nghênh, dùng để phán đoán các loại bệnh tật, và quyết định sống chết.

Y kinh nói: Hiểu rõ ràng về chung và thủy, đạo lý âm dương liền có thể xác định, ý này là gì?

Đúng vậy. Cái gọi là chung và thủy, là cương lĩnh của mạch đạo. Thốn khẩu và nhân nghênh, là nơi âm dương chi khí triều hội thông suốt, làm cho mạch khí vận hành như vòng tròn không có điểm cuối, nên gọi là thủy. Cái gọi là chung, chỉ tam âm tam dương kinh mạch chi khí tuyệt đoạn, tuyệt đoạn thì sẽ chết, chết đều có hình thái biểu hiện riêng, nên gọi là chung.