Tam Nạn

Mạch tượng có quá mức, có bất cập, có âm dương tương thừa tập kích, có phúc mạch, ích mạch, có quan mạch, cách mạch, đó là chỉ điều gì?

Đáp rằng: Vị trí trước bộ quan, là biểu hiện của dương khí bác động, mạch tượng nên hiện ra chín phân chiều dài và khi phù thủ thì có thể bắt được. Nếu mạch tượng vượt quá tiêu chuẩn này, theo pháp độ gọi là "quá mức"; nếu mạch tượng không đạt tiêu chuẩn này, theo pháp độ gọi là "bất cập". Nếu mạch khí một mực xung lên đến vùng ngư tế, thì trở thành "ích mạch", điều này thuộc về trường hợp bên ngoài đóng lại, bên trong cách cự, là mạch tượng của âm khí thừa tập vị trí dương.

Vị trí sau bộ quan, là biểu hiện của âm khí bác động, mạch tượng nên hiện ra một tấc chiều dài và khi trầm thủ thì có thể bắt được. Nếu mạch tượng vượt quá tiêu chuẩn này, theo pháp độ gọi là "quá mức"; nếu mạch tượng không đạt tiêu chuẩn này, theo pháp độ gọi là "bất cập". Nếu mạch khí một mực đi xuống vào xích bộ, thì trở thành "phúc mạch", điều này thuộc về trường hợp bên trong đóng lại, bên ngoài cách cự, là mạch tượng của dương khí thừa tập vị trí âm, cho nên gọi là "phúc mạch" và "ích mạch". Đây là mạch tượng của ngũ tạng chân khí bại lộ, người dù không có bệnh chứng rõ ràng cũng sẽ tử vong.