Ba Mươi Bảy Nạn

Khí của năm tạng phát khởi từ đâu, lại thông đến đâu, có thể cho tôi hiểu được không?

Là như vậy. Khí của năm tạng phải hướng lên trên để thông với chín khiếu. Cho nên phế khí thông với mũi, mũi điều hòa thì có thể phân biệt thơm thối; can khí thông với mắt, mắt điều hòa thì có thể phân biệt trắng đen; tỳ khí thông với miệng, môi miệng điều hòa thì có thể phân biệt mùi vị của ngũ cốc; tâm khí thông với lưỡi, lưỡi điều hòa thì có thể phân biệt năm vị; thận khí thông với tai, tai điều hòa thì có thể phân biệt năm âm. Năm tạng không điều hòa, chín khiếu liền không thông suốt; sáu phủ không điều hòa, liền sẽ lưu trệ uất kết mà hình thành ung thũng. Tà khí ở sáu phủ, thì dương mạch không điều hòa, dương mạch không điều hòa, khí liền lưu trệ, khí lưu trệ, dương mạch liền quá mức thịnh vượng. Tà khí ở năm tạng, thì âm mạch không điều hòa, âm mạch không điều hòa, huyết liền lưu trệ, huyết lưu trệ, âm mạch liền quá mức thịnh vượng. Âm khí quá mức thịnh vượng, dương khí không thể vận hành vào trong, gọi là "cách". Dương khí quá mức thịnh vượng, âm khí không thể vận hành vào trong, gọi là "quan". Âm dương đều quá mức thịnh vượng, không thể vận hành thông nhau, gọi là "quan cách". Người xuất hiện quan cách, thì không thể hưởng trọn tuổi trời mà chết.

Y kinh nói: Khí chỉ vận hành ở năm tạng, mà không vận hành ở sáu phủ, đó là vì sao?

Là như vậy. Sự vận hành của khí, giống như dòng nước chảy không ngừng nghỉ. Cho nên âm mạch vận hành ở năm tạng, dương mạch vận hành ở sáu phủ, giống như vòng tròn không có điểm khởi đầu, không ai biết sự bắt đầu của nó, hết rồi lại bắt đầu tuần hoàn, không tràn ra hay lấn lướt. Khí của con người ở bên trong làm ấm nuôi dưỡng tạng phủ, ở bên ngoài thấm nhuần nhuận cơ nhục và bì phu.