Khó thứ 50

Bệnh tật có năm loại tà khí: hư tà, thực tà, tặc tà, vi tà, chính tà. Làm thế nào để phân biệt chúng?

Trả lời: Từ phía sau (tức từ tạng sinh ra ta truyền đến) gọi là hư tà; từ phía trước (tức từ tạng ta sinh ra truyền đến) gọi là thực tà; từ chỗ không chế ngự được (tức từ tạng khắc ta) truyền đến gọi là tặc tà; từ chỗ chế ngự được (tức tạng ta khắc) truyền đến gọi là vi tà; chính tạng tự mình phát bệnh gọi là chính tà. Tại sao lại nói như vậy? Giả sử lấy bệnh của tạng Tâm làm ví dụ: Do cảm phải phong tà mà sinh bệnh thuộc về hư tà; do cảm phải thử tà mà sinh bệnh thuộc về chính tà; do ăn uống không điều độ, lao lực quá độ mà sinh bệnh thuộc về thực tà; do cảm phải hàn tà mà sinh bệnh thuộc về vi tà; do cảm phải thấp tà mà sinh bệnh thuộc về tặc tà.