Nan thứ 75

Kinh thư nói: Phương đông thực, phương tây hư, nên tả phương nam, bổ phương bắc, ý nghĩa là thế nào?

Đáp rằng: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ phải tương hỗ ước chế cân bằng. Phương đông thuộc Mộc, phương tây thuộc Kim. Khí Mộc nếu thiên về thực, Kim nên chế ước nó; khí Hỏa nếu thiên về thực, Thủy nên chế ước nó; khí Thổ nếu thiên về thực, Mộc nên chế ước nó; khí Kim nếu thiên về thực, Hỏa nên chế ước nó; khí Thủy nếu thiên về thực, Thổ nên chế ước nó. Phương đông ứng với tạng Can, từ đó biết là Can thực; phương tây ứng với tạng Phế, từ đó biết là Phế hư. Cho nên phải tả tâm hỏa ở phương nam, bổ thận thủy ở phương bắc. Phương nam thuộc Hỏa, Hỏa là con của Mộc; phương bắc thuộc Thủy, Thủy là mẹ của Mộc. Thủy có thể khắc Hỏa, con (Hỏa) có thể làm cho mẹ (Mộc) trở nên thực, mẹ (Thủy) có thể làm cho con (Mộc) trở nên hư, cho nên tả tâm hỏa, bổ thận thủy, mục đích là để cho Kim (Phế) không thể chế ước Mộc (Can). Kinh thư nói: Không thể trị được chứng hư, thì còn nói gì đến các phép trị khác? Chính là nói cái đạo lý này.