Cao Dao mô

Khảo sát truyền thuyết cổ đại, Cao Dao nói thế này: "Quả thực noi theo đức hạnh của người xưa, mưu lược sẽ sáng tỏ, phụ tá sẽ hòa hợp."

Vũ nói: "Đúng vậy. Nhưng cụ thể nên làm thế nào?"

Cao Dao nói: "A! Phải cẩn thận tu dưỡng bản thân, suy nghĩ sâu xa, hậu đãi thân tộc, khiến nhiều hiền tài gắng sức phụ tá. Từ gần đến xa, mấu chốt ở đây." Vũ lạy tạ lời hay này rằng: "Đúng vậy."

Cao Dao nói: "A! Mấu chốt ở biết người dùng người, ở an định lòng dân." Vũ nói: "Hỡi ôi! Nếu đều có thể như vậy, dù vua Nghiêu cũng sẽ thấy khó. Biết người là sáng suốt, thì có thể bổ nhiệm quan lại; an dân là nhân huệ, thì dân chúng sẽ quy phục. Đã sáng suốt lại nhân huệ, sao phải lo lắng Hoan Đâu? Sao phải đày đày Tam Miêu? Sao phải sợ những kẻ nịnh hót, nhìn sắc mặt mà nói lời ngon ngọt?"

Cao Dao nói: "A! Khảo sát hành vi của con người có chín loại đức hạnh. Nếu nói ai đó có đức, phải kể ra sự tích cụ thể của họ." Vũ hỏi: "Đức hạnh gì?" Cao Dao nói: "Khoan hậu mà trang trọng, nhu thuận mà tự lập, trung hậu mà cung kính, có tài mà cẩn thận, thuận tùng mà cương nghị, chính trực mà ôn hòa, giản lược mà liêm chính, cương cường mà sung thực, dũng cảm mà hợp nghĩa. Tỏ rõ những đức hạnh này và kiên trì, thì sẽ tốt lành!"

"Mỗi ngày đều tỏ rõ ba đức, sớm tối siêng năng, thì có thể trị lý ấp trại. Mỗi ngày đều cung kính thực hành sáu đức, thì có thể phụ tá thiên tử trị lý bang quốc. Tiếp thu toàn diện và thi hành phổ biến, chín đức đều dùng vào chính sự, thì người tài đức xuất chúng sẽ đảm nhận chức quan. Trăm quan cùng nhau học tập noi theo, trăm công thuận theo thiên thời, điều hòa ngũ hành thứ tự, các công nghiệp sẽ ngưng tụ thành công."

"Chớ buông thả dục vọng tham đồ an nhàn. Trị lý bang quốc phải cần cẩn, vì một hai ngày có vạn biến hóa. Chớ hư thiết các chức quan, việc của trời phải do người thay thi hành."

"Trời quy định thường pháp, răn dạy chúng ta dùng Ngũ điển (cha nghĩa, mẹ từ, anh hữu, đệ cung, tử hiếu) để đôn hậu giáo hóa. Trời quy định lễ chế, chúng ta tuân theo Ngũ lễ (cát, hung, quân, tân, gia) để phổ biến thi hành. Quân thần phải tôn trọng nhau, đồng tâm đồng đức. Trời mệnh cho người có đức, dùng ngũ đẳng y phục để tỏ rõ đẳng cấp. Trời trừng phạt kẻ có tội, dùng ngũ hình để xử trí. Chính sự phải siêng năng, phải siêng năng!"

"Thị thính của trời, đến từ thị thính của dân. Thưởng phạt của trời, đến từ thưởng phạt của dân. Ý trời và ý dân thông nhau, phải kính sợ thay, người có quốc thổ!"

Cao Dao nói: "Lời ta thuận lý, có thể thi hành."

Vũ nói: "Đúng vậy. Lời ngươi thi hành nhất định có công tích."

Cao Dao nói: "Ta không có trí tuệ gì, chỉ nghĩ muốn phụ tá quân vương thành công mà thôi."