Tấn kỷ 14

Khởi từ năm Nhâm Ngọ (Huyền Mặc Đôn Tường), đến năm Quý Mùi (Chiêu Dương Hiệp Hiệp), tổng cộng hai năm.

Trung Tông Nguyên Hoàng Đế (phần dưới)

Trung Tông Nguyên Hoàng Đế niên hiệu Vĩnh Xương năm thứ nhất (năm Nhâm Ngọ, năm 322 sau Công Nguyên)

Mùa xuân, tháng giêng, Quách Phác lại dâng sớ, xin nhân dịp hoàng tôn chào đời mà ban bố lệnh đại xá, hoàng đế nghe theo lời ông. Ngày Ất Mão, đại xá thiên hạ, đổi niên hiệu.

Vương Đôn bổ nhiệm Quách Phác làm Ký Thất Tham Quân. Quách Phác tinh thông bói toán, biết Vương Đôn tất sẽ làm loạn, bản thân sẽ cuốn vào tai họa này, vô cùng lo lắng. Thuộc quan của Đại tướng quân là người Dĩnh Xuyên tên Trần Thuật qua đời, Quách Phác khóc rất thảm thiết, nói: "Tự Tổ (tên chữ của Trần Thuật), sao biết được đây chẳng phải là phúc đâu!"

Vương Đôn đã ly tâm với triều đình, bèn lôi kéo chiêu mộ những kẻ sĩ có danh vọng trong triều, đặt vào mạc phủ của mình, bổ nhiệm Dương Mạn và người nước Trần là Tạ Côn làm Trưởng Sử. Dương Mạn là cháu của anh Dương Hựu. Dương Mạn và Tạ Côn suốt ngày uống rượu say mèm, vì thế Vương Đôn không giao cho họ những việc quan trọng. Vương Đôn sắp làm loạn, nói với Tạ Côn: "Lưu Ngôi gian tà, sắp sửa nguy hại quốc gia, ta muốn thanh trừ kẻ ác bên cạnh quân chủ, thế nào?" Tạ Côn nói: "Lưu Ngôi quả thực là mối họa, nhưng hắn là loại chồn trong thành chuột trong miếu (thế thế làm ác)." Vương Đôn nổi giận nói: "Ngươi là kẻ tài hèn, nào có biết đạo lý lớn lao!" Bèn đày Tạ Côn ra làm Dự Chương Thái Thú, nhưng lại giữ lại không cho ông ta đến nhậm chức.

Ngày Mậu Thìn, Vương Đôn khởi binh ở Vũ Xương, dâng sớ liệt kê tội trạng của Lưu Ngôi, tuyên bố: "Lưu Ngôi nịnh hót gian tà, làm oai làm phúc, tự tiện khởi động lao dịch, quấy nhiễu sĩ dân, thuế má lao dịch nặng nề, trăm họ oán than. Ta giữ chức tể tướng phụ thần, không thể ngồi nhìn thành bại, vì thế tiến quân thảo phạt. Đầu của Lưu Ngôi treo lên vào buổi sáng, các lộ quân đội sẽ lui về vào buổi tối. Ngày xưa Thái Giáp (vua nhà Thương) lật đổ pháp độ, may mà nghe theo lời trung của Y Doãn, đạo nhà Thương lại hưng thịnh. Mong bệ hạ suy nghĩ sâu xa, thì thiên hạ sẽ yên định, quốc gia sẽ vững bền mãi mãi." Thẩm Sung cũng ở Ngô khởi binh hưởng ứng Vương Đôn, Vương Đôn bổ nhiệm Thẩm Sung làm Đại Đô Đốc, Đốc Hộ Đông Ngô Chư Quân Sự. Vương Đôn đến Vu Hồ, lại dâng biểu liệt kê tội trạng của Điêu Hiệp. Hoàng đế nổi giận, ngày Ất Hợi, hạ chiếu rằng: "Vương Đôn ỷ vào ân sủng, dám buông lời phản nghịch ngông cuồng, ví ta như Thái Giáp, muốn giam cầm ta. Nếu điều này có thể nhẫn chịu, thì còn gì không thể nhẫn chịu! Nay ta đích thân dẫn dắt lục quân giết kẻ đại nghịch bất đạo, ai giết được Vương Đôn, phong làm Ngũ Thiên Hộ Hầu." Anh của Vương Đôn là Quang Lộc Huân Vương Hàm ngồi thuyền nhẹ trốn về chỗ Vương Đôn.

Thái Tử Trung Tử Tử Ôn Kiều nói với Bộc Xạ Chu Ỷ: "Đại tướng quân lần này hành động dường như có mục đích, hẳn sẽ không giết hại người vô tội chứ?" Chu Ỷ nói: "Không phải vậy. Quân chủ nếu không phải là Nghiêu, Thuấn, thì làm sao có thể không có sai lầm, bề tôi há có thể khởi binh để uy hiếp người! Hành động như thế, làm sao có thể nói không phải là phản loạn! Vương Đôn (tự Xử Trọng) ngạo mạn vô lễ, không coi vua ra gì, dã tâm của hắn há có thể có giới hạn sao!"

Vương Đôn lúc mới khởi binh, sai sứ giả báo cho Lương Châu Thứ Sử Cam Trác, hẹn cùng nhau tiến xuống phía đông, Cam Trác đã đồng ý. Đến khi Vương Đôn lên chiến thuyền, Cam Trác lại không đến, trái lại phái Tham Quân Tôn Song đến Vũ Xương can gián Vương Đôn. Vương Đôn kinh ngạc nói: "Cam hầu trước đây đã nói gì với ta, nay sao lại thay đổi? Hắn chỉ lo ta sẽ nguy hại triều đình thôi! Ta nay chỉ muốn trừ khử bọn gian ác, nếu việc thành công, ta sẽ để Cam hầu làm Tam Công." Tôn Song về báo cáo, Cam Trác trong lòng do dự không quyết. Có người khuyên Cam Trác: "Hãy tạm thời giả vờ đáp ứng Vương Đôn, đợi Vương Đôn đến kinh đô rồi sau đó thảo phạt hắn." Cam Trác nói: "Trước đây Trần Mẫn làm loạn, ta trước hết thuận theo rồi sau đó mưu đồ đối phó hắn, người bình luận nói ta sợ uy hiếp mà muốn thay đổi tiết tháo, ta trong lòng thường cảm thấy hổ thẹn. Nay nếu lại làm như vậy, thì làm sao tự minh oan cho mình!" Cam Trác sai người đem ý đồ của Vương Đôn nói với Thuận Dương Thái Thú Ngụy Cai, Ngụy Cai nói: "Sở dĩ ta khởi binh chống lại giặc Hồ, chính là muốn trung với vương thất. Nay Vương công khởi binh đánh thiên tử, đây không phải là việc ta nên tham gia." Bèn đoạn tuyệt quan hệ với Vương Đôn.

Vương Đôn phái Tham Quân Hoàn Áo khuyên dụ Tiêu Vương Tư Mã Thừa, mời Tư Mã Thừa làm Quân Ty. Tư Mã Thừa than thở nói: "Ta sắp chết rồi! Địa phương hoang vu, dân chúng thưa thớt, thế lực cô quạnh, cứu viện tuyệt vọng, làm sao thành công! Nhưng có thể chết vì trung nghĩa, thì còn cầu gì nữa!" Tư Mã Thừa phát hịch bổ nhiệm người Trường Sa là Ngu Lý làm Trưởng Sử, gặp lúc Ngu Lý có tang mẹ, Tư Mã Thừa đến viếng, nói: "Ta muốn thảo phạt Vương Đôn, nhưng binh ít lương thiếu, lại vừa mới đến nhậm chức, ân đức tín nghĩa chưa thấm sâu vào lòng người. Các ngươi là hào kiệt trong châu Tương, vương thất đang ở trong cơn nguy khốn, việc binh đao người xưa cũng không từ chối, các ngươi sẽ lấy gì để dạy ta?" Ngu Lý nói: "Đại vương không cho anh em chúng tôi là hèn hạ, đích thân hạ mình đến đây, chúng tôi há dám không liều chết! Nhưng châu này hoang tàn phá nát, khó mà tiến quân thảo phạt; nên tạm thời thu nhóm bộ chúng cố thủ, gửi hịch văn ra bốn phương, thế lực của Vương Đôn ắt sẽ phân tán, phân tán rồi sau đó mưu đồ đối phó, may ra có thể thắng." Tư Mã Thừa bèn giam cầm Hoàn Áo, bổ nhiệm Ngu Lý làm Trưởng Sử, bổ nhiệm em trai hắn là Ngu Vọng làm Tư Mã, Đốc Hộ Chư Quân, cùng với Linh Lăng Thái Thú Doãn Phụng, Kiến Xương Thái Thú người Trường Sa là Vương Tuần, Hành Dương Thái Thú người Hoài Lăng là Lưu Dực, Xuân Lăng Lệnh người Trường Sa là Dịch Hùng, cùng nhau khởi binh thảo phạt Vương Đôn. Dịch Hùng gửi hịch văn xa gần, liệt kê tội ác của Vương Đôn, thế là trong một châu, mọi người đều hưởng ứng Tư Mã Thừa. Chỉ có Tương Đông Thái Thú Trịnh Đạm không tuân theo, Tư Mã Thừa sai Ngu Vọng thảo phạt và chém hắn, đem bêu đầu thị chúng trong cảnh nội. Trịnh Đạm là anh rể của Vương Đôn.

Tư Mã Thừa sai chủ bạ Đặng Khiên đến Tương Dương, khuyên Cam Trác rằng: "Lưu Ngỗi (tự Đại Liên) tuy kiêu căng mất lòng người, nhưng chưa làm hại thiên hạ. Đại tướng quân (Vương Đôn) vì thù riêng, cất quân đánh triều đình, đây chính là lúc trung thần nghĩa sĩ hết lòng vì tiết nghĩa. Ngài nhận mệnh triều đình làm phương bá, vâng mệnh thảo phạt kẻ có tội, đó là công nghiệp của Tề Hoàn công, Tấn Văn công." Cam Trác nói: "Công nghiệp Hoàn, Văn không phải chỗ tôi có thể làm được, nhưng chí tôi muốn vì nước mà chết, nên cùng nhau suy xét kỹ việc này." Tham quân Lý Lương khuyên Cam Trác rằng: "Trước kia Ngôi Hiêu ngang ngược, Đậu Dung giữ Hà Tây để thờ Quang Vũ đế, cuối cùng hưởng phúc. Nay tướng quân có thanh vọng cao trong thiên hạ, chỉ cần án binh bất động, ngồi xem thành bại, nếu đại tướng quân thành công, sẽ giao trọng trách một phương cho tướng quân; nếu không thành, triều đình ắt lấy tướng quân thay thế. Sao phải lo không phú quý, mà lại bỏ mưu lược thắng lợi nơi miếu đường, quyết sống chết trong một trận chiến?" Đặng Khiên nói với Lý Lương: "Quang Vũ đế ở thời kỳ sáng nghiệp, nên Ngôi Hiêu, Đậu Dung có thể thong thả quan sát. Nay tướng quân đối với bản triều, không phải Đậu Dung có thể sánh; Tương Dương đối với phủ của đại tướng quân, cũng không phải Hà Tây hiểm cố. Nếu đại tướng quân hạ được Lưu Ngỗi, về Vũ Xương, tăng cường phòng thủ Thạch Thành, cắt đường lương của Kinh, Tương châu, tướng quân sẽ về đâu! Thế nằm trong tay người, lại nói ta có thể thắng lợi nơi miếu đường, điều này chưa từng nghe. Huống chi làm tôi, nước có nạn, ngồi nhìn không cứu, về nghĩa có thể yên lòng sao!" Cam Trác vẫn do dự chưa quyết. Đặng Khiên nói: "Nay đã không làm việc nghĩa, lại không nhận hịch của đại tướng quân, ắt tai họa đến, kẻ ngu người trí đều thấy rõ. Huống chi người bàn cho là khó, là cho rằng bên mạnh bên yếu. Nay binh lực đại tướng quân không quá một vạn, kẻ ở lại không đến năm nghìn; còn bộ chúng hiện tại của tướng quân đã gấp đôi. Dựa vào uy danh tướng quân, dẫn tinh nhuệ bản phủ, cầm phù tiết, đánh trống, lấy thuận thảo nghịch, há Vương Hàm có thể chống nổi! Quân ngược dòng, thế tất không rảnh tự lo, tướng quân đánh Vũ Xương, như bẻ cành khô, còn lo gì! Vũ Xương bình xong, chiếm đồ quân dụng ở đó, trấn thủ an phủ hai châu, dùng ân nghĩa chiêu dụ sĩ tốt, khiến kẻ trở về như về nhà, đó là cách Lã Mông hạ được Quan Vũ. Nay bỏ thế tất thắng, ngồi yên đợi nguy vong, không thể gọi là sáng suốt."

Vương Đôn lo Cam Trác ở phía sau sinh biến, lại sai tham quân Đan Dương người Nhạc Đạo Dung đến mời ông, nhất định phải cùng ông xuống phía đông. Nhạc Đạo Dung tuy thờ Vương Đôn, nhưng ghét hắn làm điều nghịch, bèn khuyên Cam Trác rằng: "Hoàng thượng tự mình xử lý vạn cơ, tự mình bổ nhiệm Tiêu vương làm Tương Châu thứ sử, không phải chuyên dùng Lưu Ngỗi. Mà họ Vương chuyên quyền đã lâu, một khi bị chia quyền, liền cho là mất chức, bỏ ơn đức làm loạn, cất quân đánh triều đình. Quốc gia đãi ngài rất hậu, nay cùng hắn đồng lưu hợp ô, há chẳng trái nghĩa lớn! Sống là nghịch thần, chết là ngu quỷ, mãi mãi làm nhục cho tông tộc hương đảng, chẳng đáng tiếc sao! Vì ngài mà tính, chi bằng giả vờ nhận mệnh lệnh, rồi gấp tập kích Vũ Xương, bộ chúng đại tướng quân nghe, ắt không đánh tự tan, đại công có thể thành." Cam Trác vốn không muốn theo Vương Đôn, nghe lời Nhạc Đạo Dung, bèn hạ quyết tâm nói: "Đây chính là bản ý của ta." Bèn cùng Ba Đông giám quân Liễu Thuần, Nam Bình thái thú Hạ Hầu Thừa, Nghi Đô thái thú Đàm Cái v.v. công khai phát hịch, liệt tội nghịch của Vương Đôn, dẫn bộ chúng thảo phạt. Sai tham quân Tư Mã Tán, Tôn Song dâng biểu đến triều đình, La Anh đến Quảng Châu ước Đào Khản cùng tiến quân. Đái Uyên ở Giang Tây, trước nhận được thư của Cam Trác, dâng biểu báo triều đình, người trong triều đều hô vạn tuế. Đào Khản nhận được thư Cam Trác, liền sai tham quân Cao Bảo dẫn binh xuống phía bắc. Trong thành Vũ Xương đồn rằng quân Cam Trác đến, người đều chạy tán loạn.

Vương Đôn sai em họ ngoại Nam Man hiệu úy Ngụy Nghị, tướng quân Lý Hằng dẫn hai vạn giáp sĩ đánh Trường Sa. Thành Trường Sa không hoàn chỉnh, vật tư dự trữ lại thiếu, lòng người kinh sợ. Có người khuyên Tiêu vương Tư Mã Thừa, về nam nương nhờ Đào Khản hoặc lui giữ Linh Lăng, Quế Dương. Tư Mã Thừa nói: "Ta khởi binh, chí muốn chết vì trung nghĩa, sao có thể tham sinh sợ chết, cầu thoát họa, trở thành tướng bại trận! Việc nếu không thành, chỉ để dân biết lòng ta thôi." Bèn vòng thành cố thủ. Không lâu, Ngu Vọng chết trận, Cam Trác muốn giữ Đặng Khiên làm tham quân, Đặng Khiên không đồng ý. Cam Trác bèn sai tham quân Ngu Xung cùng Đặng Khiên đến Trường Sa, viết thư cho Tiêu vương Tư Mã Thừa, khuyên ông cố thủ, mình sẽ xuất binh Miện Khẩu, cắt đường về của Vương Đôn, như vậy vây Trường Sa tự giải. Tư Mã Thừa trả lời thư rằng: "Giang Tả trung hưng, mới sáng nghiệp, nào ngờ ác nghịch lại sinh từ kẻ sủng thần! Ta với tư cách tông thất nhận mệnh, chí muốn chết vì việc; nhưng đến nhiệm sở chưa lâu, mọi việc mơ hồ không biết làm sao. Túc hạ nếu cuộn giáp mau chạy đến, còn kịp; nếu do dự chưa quyết, thì chỉ đến hàng cá khô tìm ta thôi (ý nói chắc chết)." Cam Trác không thể nghe theo.

Tháng hai, ngày Giáp Ngọ, phong hoàng tử Tư Mã Dục làm Lang Tà vương.

Hậu Triệu vương Thạch Lặc lập con là Thạch Hoằng làm thế tử. Sai Trung Sơn công Thạch Hổ dẫn bốn vạn tinh binh đánh Từ Kham. Từ Kham cố thủ không đánh, Thạch Hổ đắp vòng vây dài để khốn giữ.

Triệu chủ Lưu Diệu tự dẫn quân đánh Dương Nan Địch, Dương Nan Địch nghênh chiến, không thắng, lui giữ Cừu Trì. Các bộ Đê tộc, Khương tộc ở Cừu Trì cùng tướng cũ của Tấn vương Tư Mã Bảo là Dương Thao, Lũng Tây thái thú Lương Huân đều hàng Lưu Diệu. Lưu Diệu dời hơn một vạn hộ ở Lũng Tây đến Trường An, rồi tiến đánh Cừu Trì. Gặp lúc trong quân có dịch bệnh, Lưu Diệu cũng mắc bệnh, định dẫn quân về; lại lo Dương Nan Địch đuổi theo sau, bèn sai Quang Quốc trung lang tướng Vương Khoáng đi khuyên Dương Nan Địch, tỏ rõ lợi hại, Dương Nan Địch bèn sai sứ xưng thần. Lưu Diệu bổ nhiệm Dương Nan Địch làm Giả Hoàng Việt, Đô đốc Ích, Ninh, Nam Tần, Lương, Lương, Ba sáu châu và Lũng Thượng, Tây Vực chư quân sự, Thượng đại tướng quân, Ích, Ninh, Nam Tần ba châu mục, Vũ Đô vương.

Tần Châu thứ sử Trần An xin vào chầu Lưu Diệu, Lưu Diệu lấy cớ bệnh từ chối. Trần An giận, cho rằng Lưu Diệu đã chết, bèn cướp bóc lớn rồi về. Bệnh Lưu Diệu nặng, chỉ đành ngồi xe ngựa về. Ông sai bộ tướng Hô Diên Thực ở sau áp tải lương thảo, Trần An chặn đánh giữa đường, bắt sống Hô Diên Thực, nói với hắn: "Lưu Diệu đã chết, ngươi còn phò tá ai! Ta nên cùng ngươi thành đại nghiệp." Hô Diên Thực mắng hắn: "Ngươi nhận ơn lộc của người mà phản bội, tự nghĩ trí tuệ tài năng có bằng chủ thượng không? Ta thấy chẳng bao lâu ngươi sẽ bị chém đầu treo ở chợ Thượng Khuê, còn nói gì đại nghiệp! Mau giết ta đi!" Trần An giận, giết hắn, bổ nhiệm trưởng sử của Hô Diên Thực là Lỗ Bằng làm tham quân. Trần An sai em là Trần Tập dẫn ba vạn kỵ binh đuổi Lưu Diệu, Vệ tướng quân Hô Diên Du nghênh kích, chém Trần Tập. Trần An bèn về Thượng Khuê, sai bộ tướng tập kích Biện Thành, chiếm được nó. Người Đê, Khương ở Lũng Thượng đều theo Trần An, Trần An có hơn mười vạn bộ chúng, tự xưng Đại đô đốc, Giả Hoàng Việt, Đại tướng quân, Ung, Lương, Tần, Lương bốn châu mục, Lương vương, bổ nhiệm Triệu Mộ làm tướng quốc. Lỗ Bằng trước mặt Trần An khóc lớn rằng: "Ta không nỡ thấy Trần An chết!" Trần An giận, ra lệnh giết hắn. Lỗ Bằng nói: "Chết vốn là phận ta, treo đầu ta ở chợ Thượng Khuê, ta muốn xem người Triệu chém Trần An!" Bèn giết hắn. Lưu Diệu nghe, khóc nói: "Hiền nhân là hy vọng của dân. Trần An lúc cầu hiền lại giết nhiều hiền nhân, ta biết hắn không thành được!"

Hưu Đồ vương Thạch Vũ dẫn Tang Thành hàng Triệu, Triệu bổ nhiệm Thạch Vũ làm Tần Châu thứ sử, phong làm Tửu Tuyền vương.

Tấn Nguyên Đế triệu gọi Đái Uyên và Lưu Ngôi vào kinh thành Kiến Khang để bảo vệ. Khi Lưu Ngôi đến, trăm quan ra đón tiếp hắn trên đường. Lưu Ngôi vén khăn lên, cười nói lớn tiếng, thần thái tự nhiên. Đến khi vào cung diện kiến, hắn cùng Điêu Hiệp khuyên Nguyên Đế giết sạch họ Vương. Nguyên Đế không đồng ý, Lưu Ngôi mới bắt đầu lộ vẻ sợ hãi.

Tư Không Vương Đạo dẫn đường đệ là Trung Lĩnh Quân Vương Toại, Tả Vệ Tướng Quân Vương Dực, Thị Trung Vương Khản, Vương Bân cùng hơn hai mươi người con em trong tông tộc, mỗi sáng đến cửa cung chịu tội. Chu Nghĩa sắp vào cung, Vương Đạo gọi hắn lại nói: "Bá Nhân, ta gửi gắm tính mạng của hơn trăm người trong nhà cho ngươi!" Chu Nghĩa cứ đi thẳng vào cung, không ngoảnh đầu lại. Gặp Nguyên Đế, Chu Nghĩa hết lời tâu rằng Vương Đạo trung thành, khẩn thiết cầu xin cho ông. Nguyên Đế nghe theo lời hắn. Chu Nghĩa thích uống rượu, say mới ra ngoài. Vương Đạo còn ở cửa, lại gọi hắn. Chu Nghĩa không nói với ông, quay nhìn tả hữu nói: "Năm nay giết bọn giặc ấy, lấy được cái ấn to bằng cái đấu, đeo sau khuỷu tay." Sau khi ra ngoài, lại dâng biểu nói Vương Đạo vô tội, lời lẽ rất khẩn thiết. Vương Đạo không biết những việc này, nên rất oán hận hắn.

Nguyên Đế ra lệnh trả lại triều phục cho Vương Đạo và triệu kiến ông. Vương Đạo dập đầu nói: "Kẻ làm phản, triều đại nào không có, không ngờ nay lại ra ở dòng họ của thần!" Nguyên Đế đi chân đất nắm tay ông nói: "Mậu Hoằng, trẫm đang định giao cho khanh trọng trách thiên hạ, khanh nói gì thế!"

Tháng ba, bổ nhiệm Vương Đạo làm Tiền Phong Đại Đô Đốc, gia phong Đái Uyên làm Phiêu Kỵ Tướng Quân. Xuống chiếu rằng: "Vương Đạo lấy nghĩa lớn diệt thân, có thể ban cho hắn cái phù tiết trẫm từng dùng khi làm An Đông Tướng Quân." Bổ nhiệm Chu Nghĩa làm Thượng Thư Tả Bộc Xạ, Vương Toại làm Hữu Bộc Xạ. Nguyên Đế sai Vương Dực đi khuyên Vương Đôn dừng binh. Vương Đôn không nghe, trái lại giam giữ Vương Dực, khiến Vương Dực quay sang phục vụ cho mình. Chinh Lỗ Tướng Quân Chu Trát, vốn kiêu căng keo kiệt, ham lợi, Nguyên Đế bổ nhiệm hắn làm Hữu Tướng Quân, Đốc Thạch Đầu Thành Chư Quân Sự. Sắp đến khi Vương Đôn tới, Nguyên Đế sai Lưu Ngôi đóng giữ Kim Thành, Chu Trát đóng giữ Thạch Đầu Thành. Nguyên Đế tự mình mặc giáp đi tuần quân ở ngoại ô. Bổ nhiệm Cam Trác làm Trấn Nam Đại Tướng Quân, Thị Trung, Đốc Kinh, Lương Nhị Châu Chư Quân Sự, Đào Khản kiêm làm Giang Châu Thứ Sử. Sai họ mỗi người dẫn quân tập kích phía sau lưng Vương Đôn.

Vương Đôn đến Thạch Đầu Thành, muốn tấn công Lưu Ngôi. Đỗ Hoằng nói với Vương Đôn: "Lưu Ngôi có nhiều tay tử sĩ, khó lòng hạ được. Chi bằng tấn công Thạch Đầu Thành. Chu Trát ít khi ban ơn cho người, quân sĩ không vì hắn mà dùng sức, tấn công hắn ắt thắng. Chu Trát thua thì Lưu Ngôi tự nhiên chạy mất." Vương Đôn nghe theo lời hắn, bổ nhiệm Đỗ Hoằng làm Tiền Phong, tấn công Thạch Đầu Thành. Chu Trát quả nhiên mở cửa thành cho Đỗ Hoằng vào. Vương Đôn chiếm giữ Thạch Đầu Thành, than thở rằng: "Ta không thể làm việc có đức lớn nữa rồi!" Tạ Côn nói: "Sao lại nói thế! Chỉ cần từ nay về sau, ngày ngày quên đi quá khứ là được."

Nguyên Đế ra lệnh Điêu Hiệp, Lưu Ngôi, Đái Uyên dẫn quân tấn công Thạch Đầu Thành. Vương Đạo, Chu Nghĩa, Quách Dật, Ngu Đàm chia làm ba đường xuất chiến, quân của Điêu Hiệp đều đại bại. Thái Tử Tư Mã Thiệu nghe tin, muốn tự mình dẫn tướng sĩ quyết chiến. Lên xe sắp đi, Trung Thứ Tử Ôn Kiều nắm dây cương can rằng: "Điện hạ là người nối dõi của quốc gia, sao có thể coi thường thân mình mà làm nhục thiên hạ!" Rút kiếm chặt đứt dây yên ngựa, Thái Tử mới dừng lại. Vương Đôn ôm quân không vào cung triều kiến, thả cho lính cướp bóc. Người trong cung và quan phủ đều chạy tán loạn, chỉ có An Đông Tướng Quân Lưu Siêu dẫn quân canh gác bảo vệ, cùng hai Thị Trung hầu hạ bên cạnh Nguyên Đế. Nguyên Đế cởi giáp, mặc triều phục, nhìn quanh nói: "Muốn được ngôi của ta, hãy nói sớm! Sao lại tàn hại dân chúng đến thế!" Lại sai sứ giả nói với Vương Đôn: "Công nếu không quên triều đình, dừng binh ở đây, thì thiên hạ vẫn có thể cùng nhau yên ổn. Nếu không, trẫm sẽ về nước Lang Da, nhường đường cho người hiền."

Điêu Hiệp, Lưu Ngôi thua trận, đều chạy vào cung, lạy Nguyên Đế ở bậc thềm phía đông Thái Cực Điện. Nguyên Đế nắm tay Điêu Hiệp và Lưu Ngôi, nước mắt nghẹn ngào, khuyên họ tránh họa. Điêu Hiệp nói: "Thần xin giữ tiết mà chết, không dám hai lòng." Nguyên Đế nói: "Nay việc cấp bách, sao có thể không đi!" Liền ra lệnh cho Điêu Hiệp và Lưu Ngôi ngựa, để họ tự liệu. Điêu Hiệp già yếu, không cưỡi ngựa được, bình thường lại không có ân đức, khi chiêu mộ tùy tùng, mọi người đều bỏ mặc ông. Đi đến Giang Thừa, bị người giết, đầu lâu gửi cho Vương Đôn. Lưu Ngôi chạy sang nước Hậu Triệu, làm quan đến Thái Tử Thái Phó rồi mất.

Nguyên Đế ra lệnh Công Khanh Bách Quan đến Thạch Đầu Thành yết kiến Vương Đôn. Vương Đôn hỏi Đái Uyên: "Trong trận hôm trước, ngươi còn sức dư không?" Đái Uyên nói: "Đâu dám có sức dư, chỉ là sức lực không đủ thôi!" Vương Đôn nói: "Việc ta làm hôm nay, thiên hạ cho là thế nào?" Đái Uyên nói: "Kẻ nhìn bề ngoài cho là làm phản, người thấu lòng trong cho là trung thành." Vương Đôn cười nói: "Ngươi có thể gọi là khéo nói." Lại hỏi Chu Nghĩa: "Bá Nhân, ngươi phụ ta rồi!" Chu Nghĩa nói: "Công cất quân xâm phạm triều đình, hạ quan tự mình dẫn lục quân, không làm tròn chức phận, khiến quân triều đình thua trận, vì thế phụ lòng công."

Ngày Tân Mùi, đại xá thiên hạ. Bổ nhiệm Vương Đôn làm Thừa Tướng, Đốc Trung Ngoại Chư Quân Sự, Lục Thượng Thư Sự, Giang Châu Mục, phong làm Vũ Xương Quận Công. Vương Đôn đều từ chối không nhận.

Khi xưa, sau khi Tây Tấn mất, bốn phương đều khuyên Nguyên Đế lên ngôi. Vương Đôn muốn nắm độc quyền quốc chính, e ngại Nguyên Đế lớn tuổi khó khống chế, muốn bàn chọn người khác, Vương Đạo không đồng ý. Đến khi Vương Đôn hạ được Kiến Khang, nói với Vương Đạo: "Không nghe lời ta, suýt nữa cả họ bị diệt."

Vương Đôn cho rằng Thái Tử có dũng khí mưu lược, được triều dã quy hướng, muốn vu cho Thái Tử bất hiếu rồi phế truất. Liền họp lớn trăm quan, hỏi Ôn Kiều rằng: "Hoàng Thái Tử nhờ đức hạnh gì mà được khen ngợi?" Giọng nói và sắc mặt đều dữ dội. Ôn Kiều nói: "Mưu lược sâu xa, e rằng không phải kẻ nông cạn có thể đo lường. Xét theo lễ pháp, có thể gọi là hiếu vậy." Mọi người đều cho là đúng, mưu kế của Vương Đôn do đó bị ngăn trở.

Nguyên Đế ở quảng thất triệu kiến Chu Ký, nói với ông: "Gần đây xảy ra đại sự, hai cung bình an, mọi người cũng vô sự, Đại tướng quân há chẳng hợp với mong đợi của mọi người sao?" Chu Ký nói: "Hai cung tự nhiên như thánh minh chiếu thư đã nói, thần v.v... còn chưa biết thế nào." Hộ quân trưởng sử Hào Cáp và những người khác khuyên Chu Ký lánh mặt Vương Đôn, Chu Ký nói: "Ta hổ thẹn ở chức đại thần, triều đình thua bại, há có thể lại đến chốn đồng nội cầu sống, ra ngoài nương nhờ người Hồ, người Việt sao!" Tham quân của Vương Đôn là Lã Y, từng giữ chức Thượng thư lang, tính gian trá nịnh hót, Đái Uyên giữ chức Thượng thư từng ghét ông ta. Lã Y khuyên Vương Đôn rằng: "Chu Ký, Đái Uyên, đều có danh vọng rất cao, đủ để mê hoặc mọi người, xem lời nói gần đây của họ, không chút hổ thẹn, công không trừ bỏ họ, e rằng tất có mối lo sẽ lại khởi sự." Vương Đôn vốn dè chừng tài năng của hai người, trong lòng cho là đúng, thong thả hỏi Vương Đạo rằng: "Chu Ký, Đái Uyên là vọng tộc của Nam Bắc, nên thăng nhiệm Tam tư, không nghi ngờ gì chứ?" Vương Đạo không đáp. Lại nói: "Nếu không nhiệm Tam tư, chỉ nên nhiệm Thượng thư lệnh, Bộc xạ sao?" Vương Đạo lại không đáp. Nói: "Nếu không thế, chính đáng giết họ!" Vương Đạo vẫn không đáp. Ngày Bính Tý, Vương Đôn sai bộ tướng là Trần Quận Đặng Ngục bắt giữ Chu Ký và Đái Uyên. Trước đó, Vương Đôn nói với Tạ Côn: "Ta nên bổ nhiệm Chu Bá Nhân làm Thượng thư lệnh, Đái Nhược Tư làm Bộc xạ." Hôm ấy, lại hỏi Tạ Côn: "Gần đây lòng người thế nào?" Tạ Côn nói: "Hành động của Minh công, tuy muốn hết sức bảo toàn xã tắc, nhưng lời nói của đám đông, thực sự chưa thể hiểu được nghĩa lớn của Ngài. Nếu thực sự có thể cử dụng Chu, Đái hai người, thì lòng người sẽ yên định!" Vương Đôn nổi giận nói: "Ngươi quá sơ suất! Hai người này không xứng đáng, ta đã bắt giữ họ!" Tạ Côn kinh ngạc như mất mát gì. Tham quân Vương Kiệu nói: "Nhân tài đông đúc, Văn Vương nhờ đó mà yên. Tại sao lại giết những danh sĩ này!" Vương Đôn nổi giận, muốn giết Vương Kiệu, mọi người không ai dám nói. Tạ Côn nói: "Minh công cử đại sự, không giết một người. Vương Kiệu vì dâng lời lành, sửa lỗi lầm mà chạm đến ý chỉ của Ngài, nhân đó mà giết chết, há chẳng quá đáng sao!" Vương Đôn bèn thả ông ta, giáng làm Lĩnh quân trưởng sử. Vương Kiệu là cháu của Vương Hồn.

Chu Ký bị bắt, đi qua Thái miếu, lớn tiếng nói: "Giặc thần Vương Đôn, lật đổ xã tắc, giết oan trung thần. Thần linh nếu có linh, nên mau giết hắn!" Bộ khoái dùng kích đâm vào miệng ông, máu chảy đến gót chân, nhưng Chu Ký dung mạo cử chỉ an nhiên tự tại, người xem đều vì ông mà rơi lệ. Cùng với Đái Uyên bị giết ở phía nam cửa Thạch Đầu.

Hoàng đế sai Thị trung Vương Tân đi úy lạo Vương Đôn. Vương Tân vốn thân thiết với Chu Ký, trước đi khóc viếng Chu Ký, rồi sau mới ra mắt Vương Đôn. Vương Đôn lạ vì mặt ông buồn thảm, hỏi lý do. Vương Tân nói: "Vừa rồi đi khóc tế Bá Nhân, không kìm được lòng." Vương Đôn nổi giận nói: "Bá Nhân tự chuốc lấy họa sát thân; huống hồ bình thường hắn đối xử với ngươi, ngươi sao phải đau lòng mà khóc hắn?" Vương Tân nói: "Bá Nhân là bậc trung hậu trưởng giả, lại là thân hữu của huynh trưởng; ở triều đình tuy không nói thẳng can ngăn, nhưng cũng không phải kết đảng làm tư, sau khi đại xá lại gia hình cực hình, nên khiến người thương tiếc." Bèn kích động kể tội Vương Đôn rằng: "Huynh trưởng cất quân trái với triều đình, giết hại trung lương, mưu đồ bất chính, tai họa sắp đến cửa nhà rồi!" Lời lẽ khảng khái, tiếng khóc nước mắt tuôn rơi. Vương Đôn nổi giận, quát tháo: "Ngươi cuồng vọng trái ngược đến mức này, cho rằng ta không thể giết ngươi sao!" Lúc ấy Vương Đạo ngồi ở đó, sợ thay cho ông, khuyên Vương Tân đứng dậy tạ lỗi. Vương Tân nói: "Chân tôi đau không thể lạy! Huống chi có gì đáng tạ lỗi!" Vương Đôn nói: "Đau chân so với đau cổ cái nào nặng hơn?" Vương Tân không chút sợ hãi, rốt cuộc không chịu lạy.

Vương Đạo sau đó sửa sang cựu đương án của Trung thư tỉnh, mới thấy được tấu biểu của Chu Ký cứu viện mình, cầm tờ biểu rơi lệ nói: "Ta tuy không giết Bá Nhân, Bá Nhân lại vì ta mà chết, dưới chín suối, ta có lỗi với người bạn tốt này!"

Thẩm Sung đánh chiếm Ngô quốc, giết Nội sử Trương Mậu.

Ban đầu, Vương Đôn nghe tin Cam Trác cất quân, rất sợ hãi. Con trai của anh Cam Trác là Cam Ngạ là tham quân của Vương Đôn, Vương Đôn sai Cam Ngạ về nói với Cam Trác: "Đây tự nhiên là hết lòng thần tử, ta không trách ngươi. Việc nhà ta gấp, không thể không làm. Mong ngươi liền đó quay quân về Tương Dương, chúng ta nên làm hòa lại." Cam Trác tuy ngưỡng mộ trung nghĩa, nhưng tính đa nghi ít quyết đoán, đóng quân ở Trư Khẩu, muốn chờ các lộ quân cùng xuất động, kéo dài trì trệ mấy chục ngày không tiến. Vương Đôn đánh hạ Kiến Khang xong, liền sai sứ giả triều đình mang cờ Trâu Ngu lệnh cho quân Cam Trác dừng lại. Cam Trác nghe tin Chu Ký, Đái Uyên bị giết, rơi lệ nói với Cam Ngạ: "Điều ta lo lắng, chính là tình cảnh hôm nay. Chỉ cần hoàng thượng bình an, thái tử vô dạng, ta ở thượng du của Vương Đôn, hắn cũng không dám đột nhiên làm hại quốc gia. Nếu ta cứ chiếm cứ Vũ Xương, thế của Vương Đôn gấp, tất sẽ cướp thiên tử để tuyệt hy vọng của thiên hạ, chẳng bằng về Tương Dương, rồi tính toán sau." Liền hạ lệnh quay quân. Đô úy Tần Khang và Nhạc Đạo Dung khuyên Cam Trác: "Nay chia binh cắt đứt Bành Trạch, để quân Vương Đôn trên dưới không thể cứu viện lẫn nhau, bộ chúng hắn tự nhiên sẽ tan rã, có thể một trận bắt sống. Tướng quân phát động nghĩa binh lại bỏ dở giữa chừng, riêng tôi cho rằng tướng quân không nên làm thế. Huống chi bộ hạ của tướng quân, binh sĩ mỗi người mưu cầu lợi ích, muốn về phía tây, e rằng cũng không làm được." Cam Trác không nghe. Nhạc Đạo Dung ngày đêm khóc can, Cam Trác không nghe; Nhạc Đạo Dung uất ức chết. Tính Cam Trác vốn khoan hậu hòa khí, bỗng nhiên trở nên cố chấp, trực tiếp về Tương Dương, ý khí phù phiếm, cử chỉ trái thường, người thức giả biết ông sắp chết.

Vương Đôn bổ nhiệm Tây Dương vương Tư Mã Nhung làm Thái tể, thêm Vương Đạo làm Thượng thư lệnh, Vương Dực làm Kinh Châu thứ sử; thay đổi trăm quan cùng các trấn trưởng quan, điều động, biếm truất số người lên đến hàng trăm; có lúc sáng lệnh tối sửa, tùy lòng muốn. Vương Đôn sắp về Vũ Xương, Tạ Côn nói với Vương Đôn: "Ngài đến kinh đô từ lâu, xưng bệnh không triều kiến thiên tử, nên tuy lập được công huân, nhưng lòng người thực ra còn có cách trở. Nay nếu triều kiến thiên tử, khiến quân thần tiêu trừ cách trở, thì lòng người đều sẽ vui lòng." Vương Đôn nói: "Ngươi có thể đảm bảo không xảy ra biến cố không?" Tạ Côn đáp: "Tôi gần đây vào cung yết kiến, hoàng thượng để trống chỗ ngồi chờ đợi, mong muốn thấy Ngài, cung đình một mảnh túc mục, nhất định không có lo ngại. Ngài nếu vào triều, tôi xin theo hầu." Vương Đôn nổi giận dữ dội nói: "Dù có giết thêm vài trăm người các ngươi, đối với thời cuộc có tổn hại gì!" Rốt cuộc không triều kiến mà rời đi. Tháng Tư, Vương Đôn trở về Vũ Xương.

Ban đầu, Nội sử Nghi Đô là người Thiên Môn Chu Cấp nghe tin Tiêu vương Tư Mã Thừa cất quân, sai con trai anh là Chu Cái bí mật đến Trường Sa, tỏ lòng thành với Tư Mã Thừa. Ngụy Nghĩa và những người khác đánh Tương Châu rất gấp, Tư Mã Thừa sai Chu Cái và tùng sự Thiệu Lăng là Chu Kỳ theo đường tắt ra ngoài cầu viện, đều bị tuần tiễu bắt được. Ngụy Nghĩa lại sai Chu Kỳ hướng trong thành la lớn, nói Đại tướng quân đã đánh hạ Kiến Khang, Cam Trác đã về Tương Dương, ngoại viện đã dứt. Chu Kỳ giả vờ nhận lời, đến dưới thành, lại la to rằng: "Viện binh sắp đến, cố gắng giữ vững!" Ngụy Nghĩa giết ông ta. Ngụy Nghĩa tra khảo Chu Cái đến chết, Chu Cái rốt cuộc không nói ra thực tình, Chu Cấp nhờ đó mà thoát nạn.

Ngụy Nghĩa và những người khác đánh thành ngày càng gấp, Vương Đôn lại gửi thư từ quan viên triều đình có được, sai Ngụy Nghĩa bắn cho Tư Mã Thừa xem. Trong thành biết triều đình đã thất thủ, không ai không thương tiếc. Hai bên giằng co gần trăm ngày, Lưu Dực chết trận, binh sĩ tử thương chồng chất, nằm đè lên nhau. Ngày Quý Tỵ, Ngụy Nghĩa đánh hạ Trường Sa, Tư Mã Thừa và những người khác đều bị bắt. Ngụy Nghĩa sắp giết Ngu Khải, con em của ông ta gào khóc trước mặt ông. Ngu Khải nói: "Nhân sinh rốt cuộc có một lần chết, nay cả nhà làm quỷ trung nghĩa, lại có gì ân hận!"

Ngụy Nghĩ dùng xe tù áp giải Tư Mã Thừa và Dịch Hùng đến Vũ Xương, các tá lại của họ đều chạy tán loạn, chỉ có chủ bộ Hoàn Hùng, tây tào thư tá Hàn Giai, tòng sự Vũ Duyên thay đổi y phục làm tôi tớ, đi theo Tư Mã Thừa, không rời nửa bước. Ngụy Nghĩ thấy dung mạo cử chỉ của Hoàn Hùng không giống người thường, sợ hãi mà giết hắn. Hàn Giai, Vũ Duyên chí ý càng thêm kiên định. Kinh Châu thứ sử Vương Dực vâng theo ý chỉ của Vương Đôn, trên đường giết Tư Mã Thừa, Hàn Giai, Vũ Duyên hộ tống linh cữu Tư Mã Thừa đến kinh đô, sau khi an táng mới rời đi. Dịch Hùng đến Vũ Xương, khí khái hào hùng, không chút sợ hãi. Vương Đôn sai người cầm hịch văn cho Dịch Hùng xem và kể tội hắn, Dịch Hùng nói: "Việc này quả thực có, đáng tiếc thần địa vị thấp kém sức lực yếu ớt, không thể cứu vãn nguy nan của quốc gia mà thôi. Hôm nay chết, vốn là tâm nguyện của thần!" Vương Đôn kiêng dè lời nói chính trực của hắn, thả hắn ra, cho về chỗ ở. Mọi người đều đến chúc mừng hắn, Dịch Hùng cười nói: "Ta làm sao có thể sống!" Chẳng bao lâu Vương Đôn sai người ám sát hắn.

Ngụy Nghĩ treo thưởng bắt Đặng Khiên rất gấp, đồng hương của hắn đều lo thay cho hắn, Đặng Khiên cười nói: "Đây chỉ là muốn dùng ta mà thôi, hắn mới chiếm được châu quận, giết nhiều người trung lương, nên tìm ta để làm yên lòng người." Bèn đi gặp Ngụy Nghĩ. Ngụy Nghĩ mừng rỡ nói: "Ngài là Giải Dương thời xưa vậy." Bổ nhiệm hắn làm Biệt giá.

Chiếu lệnh bổ nhiệm Đào Khản kiêm chức Tương Châu thứ sử; Vương Đôn dâng tấu xin cho Đào Khản trở lại Quảng Châu, gia thêm tán kỵ thường thị.

Ngày Giáp Ngọ, tiền Triệu Dương hậu qua đời, thụy hiệu là Hiến Văn.

Người nhà Cam Trác đều khuyên Cam Trác phòng bị Vương Đôn, Cam Trác không nghe, giải tán hết binh sĩ cho đi làm ruộng, nghe can gián thì nổi giận. Tương Dương thái thú Chu Lự mật thừa ý chỉ của Vương Đôn, nói dối rằng trong hồ có nhiều cá, khuyên Cam Trác sai những người thân tín đều ra ngoài đánh cá. Tháng năm, ngày Ất Hợi, Chu Lự đem quân tập kích Cam Trác trong phòng ngủ, giết hắn, đưa đầu đến chỗ Vương Đôn, và giết luôn mấy người con của hắn. Vương Đôn bổ nhiệm tòng sự trung lang Chu Phủ đốc quản Hà Bắc chư quân sự, thay thế Cam Trác trấn thủ Miễn Trung. Chu Phủ, là con của Chu Phóng.

Vương Đôn đắc chí rồi, càng thêm bạo ngược kiêu ngạo, bốn phương tiến cống phần nhiều đưa vào phủ của hắn, tướng soái, châu mục, quận thú đều xuất thân từ cửa hắn. Lấy Thẩm Sung, Tiền Phượng làm mưu sĩ chủ yếu, chỉ nghe lời hai người này, những người bị họ vu hãm không ai không chết. Lấy Gia Cát Dao, Đặng Nhạc, Chu Phủ, Lý Hằng, Tạ Ung làm tay sai. Thẩm Sung v.v... đều là những kẻ hung hiểm kiêu ngạo, đại xây dựng phủ đệ, chiếm đoạt ruộng vườn nhà cửa của người, cướp bóc trên đường phố, những người có kiến thức đều biết họ sắp bại vong.

Mùa thu, tháng bảy, hậu Triệu Trung Sơn công Thạch Hổ hãm Thái Sơn, bắt sống Từ Khản áp giải đến Tương Quốc; hậu Triệu vương Thạch Lặc bỏ hắn vào túi, thả từ lầu trăm thước xuống chết, lệnh cho vợ con Vương Phục Đô v.v... mổ bụng ăn thịt, chôn sống ba nghìn quân đầu hàng.

Duyện Châu thứ sử Huyết Giám ở Trâu Sơn ba năm, có bộ chúng vài vạn người. Chiến tranh liên miên, dân chúng đói kém, đào chuột đồng, chim én ngủ đông để ăn, bị hậu Triệu bức bách, lui giữ Hợp Phì. Thượng thư hữu bộc xạ Kỷ Chiêm, cho rằng Huyết Giám danh vọng cao nhã, phẩm đức thanh chính, thích hợp ở chức vụ trong triều, dâng sớ xin triệu về; bèn triệu hắn vào triều nhận chức thượng thư. Nhiều ốc đảo ở Từ, Duyện đều đầu hàng hậu Triệu, hậu Triệu đặt quan lại địa phương để an phủ họ.

Vương Đôn tự kiêm Ninh, Ích nhị châu đô đốc.

Mùa đông, tháng mười, ngày Kỷ Sửu, Kinh Châu thứ sử Vũ Lăng Khang hầu Vương Dực qua đời. Vương Đôn bổ nhiệm Hạ Bi nội sử Vương Toại đô đốc Thanh, Từ, U, Bình tứ châu chư quân sự, trấn thủ Hoài Âm; Vệ tướng quân Vương Hàm đô đốc Hà Nam chư quân sự, kiêm Kinh Châu thứ sử; Vũ Xương thái thú Đan Dương người Vương Lượng làm Giao Châu thứ sử. Sai Vương Lượng đi bắt Giao Châu thứ sử Tu Tu, Tân Xương thái thú Lương Thạc và giết họ. Vương Lượng lừa Tu Tu, giết hắn. Lương Thạc khởi binh vây Vương Lượng ở Long Biên.

Sau khi Tổ Địch chết, hậu Triệu nhiều lần xâm phạm phía nam Hoàng Hà, hãm Tương Thành, Thành Phụ, vây hãm thành Tiêu. Dự Châu thứ sử Tổ Ước không thể chống cự, lui giữ Thọ Xuân. Hậu Triệu bèn đoạt lấy Trần Lưu, vùng Lương, Trịnh lại động loạn.

Tháng mười một, bổ nhiệm Lâm Dĩnh Nguyên công Tuân Tổ làm Thái úy; ngày Tân Dậu, Tuân Tổ qua đời.

Bãi bỏ chức Tư đồ, nhập vào Phủ thừa tướng. Vương Đôn lấy quan thuộc của Tư đồ làm lưu phủ của mình.

Hoàng đế ưu sầu uất ức, tích lao thành bệnh, tháng nhuận, ngày Kỷ Sửu, qua đời. Tư Không Vương Đạo nhận di chiếu phụ chính triều chính. Hoàng đế cung kính tiết kiệm có thừa, nhưng minh sát quyết đoán không đủ, nên đại nghiệp chưa khôi phục được mà nội loạn nổi lên. Ngày Canh Dần, thái tử lên ngôi hoàng đế, đại xá thiên hạ, tôn kính mẹ đẻ Tuân thị làm Kiến An Quân.

Tháng mười hai, Triệu chủ Lưu Diệu an táng cha mẹ ở Túc Ấp, đại xá thiên hạ. Lăng mộ phía dưới chu vi hai dặm, phía trên cao một trăm thước, tổng cộng dùng sáu vạn dân phu, xây dựng một trăm ngày mới xong. Những người làm việc ban đêm làm việc, dùng nến chiếu sáng, trăm họ rất khổ cực. Du Tử Viễn can gián, Lưu Diệu không nghe.

Hậu Triệu Bộc Dương Cảnh hầu Trương Tân qua đời, hậu Triệu vương Thạch Lặc khóc rất thảm thiết, nói: "Trời không muốn ta thành đại sự sao? Sao lại sớm cướp mất Hữu hầu của ta như vậy!" Trình Hà thay hắn làm Hữu trưởng sử. Trình Hà, là cậu của thế tử Thạch Hoằng, Thạch Lặc mỗi khi cùng Trình Hà bàn việc, có chỗ không hợp ý, liền than thở nói: "Hữu hầu bỏ ta mà đi, lại để ta cùng loại người này làm việc, há chẳng quá tàn nhẫn sao!" Bèn cả ngày chảy nước mắt.

Trương Mậu sai tướng quân Hàn Phố suất lĩnh bộ chúng đoạt đất Lũng Tây, Nam An, đặt Tần Châu.

Mộ Dung Hối sai thế tử Mộ Dung Hối tập kích Đoạn Mạt Bôi, tiến vào Lệnh Chi, cướp bóc hơn một nghìn hộ dân cư rồi trở về.

Túc Tông Minh Hoàng đế thượng

Trung Tông Nguyên Hoàng đế hạ Thái Ninh nguyên niên (Quý Mùi, năm 323)

Mùa xuân, tháng giêng, Thành Hán Lý Tương, Nhâm Hồi xâm phạm Đài Đăng, tướng quân Tư Mã Cửu chiến tử, Việt Tuy thái thú Lý Chiêu, Hán Gia thái thú Vương Tái đều suất lĩnh bản quận đầu hàng Thành Hán.

Tháng hai, ngày Canh Tuất, an táng Nguyên Đế ở Kiến Bình Lăng.

Tháng ba, ngày Mậu Dần Sóc, đổi niên hiệu.

Nhiêu An, Đông Quang, An Lăng tam huyện xảy ra hỏa hoạn, thiêu hủy hơn bảy nghìn hộ, chết một vạn năm nghìn người.

Hậu Triệu xâm phạm Bành Thành, Hạ Bi, Từ Châu thứ sử Biện Đôn cùng chinh bắc tướng quân Vương Toại lui quân bảo vệ Hu Di. Biện Đôn là em họ của Biện Hồ.

Vương Đôn mưu đồ soán vị, ám chỉ triều đình triệu mình; hoàng đế tự tay viết chiếu triệu hắn. Mùa hạ, tháng tư, gia thêm Vương Đôn Hoàng Việt, Ban Kiếm, tấu sự không xưng tên, vào triều không đi nhanh, đeo kiếm đi giày lên điện. Vương Đôn dời quân trấn thủ Cô Thục, đóng quân ở Hồ, bổ nhiệm Tư Không Vương Đạo làm Tư đồ, Vương Đôn tự kiêm Dương Châu mục. Vương Đôn muốn tạo phản, Vương Tân khổ sở can gián hắn. Vương Đôn biến sắc mặt, ra hiệu cho tả hữu, muốn bắt hắn. Vương Tân thần sắc nghiêm trang nói: "Ngài trước đây giết anh, nay lại muốn giết em sao!" Vương Đôn bèn thôi, bổ nhiệm Vương Tân làm Dự Chương thái thú.

Hậu Triệu vương Thạch Lặc sai sứ giả kết giao với Mộ Dung Hối, Mộ Dung Hối bắt sứ giả đưa đến Kiến Khang.

Thành Hán Lý Tương v.v... tiến công Ninh Châu, thứ sử Bao Trung Tráng công Vương Tốn sai tướng quân Diệu Nhạc v.v... chống cự, giao chiến ở Đường Lãng, Thành Hán quân đại bại. Diệu Nhạc đuổi đến Lô Thủy, Thành Hán binh sĩ tranh nhau vượt sông, chết đuối hơn một nghìn người. Diệu Nhạc vì đường xa, không dám vượt sông mà về. Vương Tốn vì Diệu Nhạc không truy kích, nổi giận, dùng roi đánh hắn, phẫn nộ quá độ, mũ vỡ ra mà chết. Vương Tốn ở trong châu mười bốn năm, uy thế thi hành với các tộc dị, người trong châu lập con hắn là Vương Kiên tạm quản lý châu phủ. Chiếu lệnh bổ nhiệm Vương Kiên làm Ninh Châu thứ sử.

Quảng Châu thứ sử Đào Khản sai binh cứu Giao Châu; chưa đến nơi, Lương Thạc chiếm Long Biên, đoạt phù tiết của thứ sử Vương Lượng, Vương Lượng không cho, Lương Thạc chặt đứt cánh tay phải của hắn. Vương Lượng nói: "Chết còn không tránh, đứt tay thì tính gì!" Hơn mười ngày sau thì chết.

Tháng sáu, ngày Nhâm Tý, lập phi tử Dữu thị làm hoàng hậu; bổ nhiệm anh hoàng hậu là trung lĩnh quân Dữu Lượng làm Trung thư giám.

Lương Thạc chiếm cứ Giao Châu, hung bạo mất lòng người. Đào Khản sai tham quân Cao Bảo đánh Lương Thạc, giết hắn. Chiếu lệnh bổ nhiệm Đào Khản kiêm nhiệm Thứ sử Giao Châu, tiến hiệu Chinh Nam Đại tướng quân, Khai phủ nghi đồng tam tư. Không lâu sau, Lại bộ lang Nguyễn Phóng xin làm Thứ sử Giao Châu, được cho phép. Nguyễn Phóng đi đến Ninh Phố, gặp Cao Bảo, bày tiệc cho Cao Bảo, phục binh giết hắn. Binh sĩ của Cao Bảo tấn công Nguyễn Phóng, Nguyễn Phóng chạy trốn, thoát chết, đến được châu. Ít lâu sau, vì bệnh mà chết. Nguyễn Phóng là cháu cùng họ của Nguyễn Hàm.

Trần An ở Nam An bao vây Trinh Tây tướng quân nước Triệu là Lưu Cống, Hưu Đồ vương Thạch Vũ từ Tang Thành dẫn binh thẳng đến Thượng Khuê để cứu viện, cùng Lưu Cống hợp kích Trần An, đại bại Trần An. Trần An thu tập tàn kỵ binh tám nghìn người, chạy về bảo vệ Lũng Thành. Mùa thu, tháng bảy, chúa nước Triệu là Lưu Diệu tự mình dẫn binh bao vây Lũng Thành, lại sai quân bao vây Thượng Khuê. Trần An nhiều lần ra trận, luôn thất bại. Hữu quân tướng quân Lưu Can đánh Bình Tương, hạ được, các huyện phía trên Lũng đều đầu hàng. Trần An để lại bộ tướng Dương Bá Chi, Khương Sung Nhi giữ Lũng Thành, tự mình dẫn tinh kỵ đột vây, chạy trốn đến Thiểm Trung. Lưu Diệu sai tướng quân Bình Tiên đuổi theo. Trần An tay trái vung đao bảy thước, tay phải vận trường mâu một trượng tám, gần chiến thì đao mâu cùng phát, thường giết năm sáu người, xa chiến thì chạy qua chạy lại bắn tên trốn. Bình Tiên cũng dũng mãnh nhanh nhẹn như bay, cùng Trần An đấu, ba hiệp, đoạt được trường mâu. Gặp lúc trời tối mưa to, Trần An bỏ ngựa cùng tả hữu trốn vào núi; binh sĩ nước Triệu tìm kiếm, không biết hắn ở đâu. Ngày hôm sau, Trần An sai bộ tướng Thạch Dung do thám quân Triệu, Phụ Uy tướng quân nước Triệu là Hô Diên Thanh Nhân bắt được hắn, tra hỏi chỗ Trần An, Thạch Dung rốt cuộc không chịu nói, Hô Diên Thanh Nhân giết hắn. Mưa tạnh, Hô Diên Thanh Nhân tìm dấu vết, ở chỗ quanh co khe núi bắt được Trần An, giết hắn. Trần An khéo vỗ về tướng sĩ, cùng họ đồng cam cộng khổ, sau khi hắn chết, người Lũng Thượng nhớ hắn, vì hắn làm bài ca Tráng Sĩ. Dương Bá Chi giết Khương Sung Nhi, dẫn Lũng Thành đầu hàng; thiên tướng Tống Đình giết Triệu Mạc, dẫn Thượng Khuê đầu hàng. Lưu Diệu dời họ lớn của Tần Châu là họ Dương, họ Khương hơn hai nghìn hộ đến Trường An. Đê, Khương đều đưa con tin xin quy hàng; phong thủ lĩnh Xích Đình Khương là Diêu Dực Trọng làm Bình Tây tướng quân, phong Bình Tương công.

Hoàng đế sợ Vương Đôn uy hiếp, muốn lấy Hy Giám làm ngoại viện, bổ nhiệm Hy Giám làm Thứ sử Duyện Châu, Đốc Dương Châu giang tây chư quân sự, trấn thủ Hợp Phì. Vương Đôn kiêng dè hắn, dâng biểu xin bổ nhiệm Hy Giám làm Thượng thư lệnh. Tháng tám, chiếu lệnh triệu Hy Giám về triều, đi ngang qua Cô Thục, Vương Đôn cùng hắn bàn luận về nhân sĩ triều Tây Tấn, nói: "Nhạc Ngạn Phụ, chẳng qua là kẻ tài năng thiển cận mà thôi. Xét thực tế của hắn, sao có thể hơn được Mãn Vũ Thu!" Hy Giám nói: "Ngạn Phụ đạo vận bình đạm, khi Mẫn Hoài Thái tử bị phế, hắn có thể nhu hòa mà chính trực. Vũ Thu là kẻ thất tiết, làm sao sánh được với hắn!" Vương Đôn nói: "Vào thời đó, nguy cơ bức bách." Hy Giám nói: "Trượng phu nên lấy sống chết mà đối xử." Vương Đôn ghét lời hắn, không gặp lại nữa, giam giữ lâu ngày không đưa đi. Đảng của Vương Đôn đều khuyên hắn giết Hy Giám, Vương Đôn không nghe. Hy Giám về triều, bèn cùng hoàng đế mưu tính thảo phạt Vương Đôn.

Trung Sơn công nước Hậu Triệu là Thạch Hổ dẫn bộ kỵ bốn vạn người đánh An Đông tướng quân Tào Nghê, các quận huyện Thanh Châu phần lớn đầu hàng hắn, bèn vây Quảng Cố. Tào Nghê ra thành đầu hàng, bị đưa đến Tương Quốc giết chết, chôn sống ba vạn bộ chúng của hắn. Thạch Hổ muốn giết hết bộ chúng của Tào Nghê, Thanh Châu thứ sử Lưu Chinh nói: "Nay để lại tôi, là để tôi trị dân; không có dân, trị gì! Tôi sắp về rồi!" Thạch Hổ bèn để lại nam nữ bảy trăm người giao cho Lưu Chinh, cho hắn trấn thủ Quảng Cố.

Chúa nước Triệu là Lưu Diệu từ Lũng Thượng về phía tây đánh Lương Châu, sai bộ tướng Lưu Hàm ở Ký Thành đánh Hàn Phác, Hô Diên Án ở Tang Bích đánh Ninh Khương hộ quân Âm Giám, Lưu Diệu tự mình dẫn hai mươi tám vạn binh sĩ đóng ở bờ sông, bày doanh trại hơn một trăm dặm, tiếng kim cổ chấn động mặt đất, nước sông vì thế sôi lên, Trương Mậu ở các nơi phòng thủ bên sông, đều trông thấy gió mà chạy tan tác. Lưu Diệu dương ngôn muốn từ trăm đường đồng thời vượt sông, thẳng đến Cô Tang, Lương Châu đại chấn động. Tham quân Mã Cấp khuyên Trương Mậu tự mình ra thành nghênh chiến, Trưởng sử Phạm Y nổi giận, xin giết hắn. Mã Cấp nói: "Phạm công là kẻ nho sinh ngu muội, chỉ hiểu chút tài năng tố cáo hặc tội, không nghĩ đến đại kế quốc gia. Minh công cha con nhiều năm muốn vì triều đình giết Lưu Diệu, nay Lưu Diệu tự mình đến, lòng người xa gần, đều xem hành động của minh công lần này, nên lập chứng cớ tín nghĩa dũng vũ để hợp với mong đợi của Tần, Lũng. Lực lượng tuy không địch nổi, nhưng thế không thể không ra trận." Trương Mậu nói: "Tốt!" Bèn xuất binh đóng ở Thạch Đầu. Trương Mậu nói với tham quân Trần Trân: "Lưu Diệu dẫn ba Tần chúng, thừa thắng cuốn đến, làm sao?" Trần Trân nói: "Quân Lưu Diệu tuy nhiều, tinh nhuệ rất ít, phần lớn là bọn ô hợp Đê, Khương, ân tín chưa hòa hợp, mà còn có lo ở Sơn Đông, sao có thể bỏ cái bệnh trong lòng của họ, kéo dài ngày tháng, cùng chúng ta tranh giành đất Hà Tây! Nếu hai mươi ngày không lui quân, tôi xin dẫn mấy nghìn binh yếu, vì minh công bắt hắn." Trương Mậu mừng lắm, sai Trần Trân dẫn binh cứu Hàn Phác. Các tướng nước Triệu tranh nhau muốn vượt sông, chúa nước Triệu là Lưu Diệu nói: "Quân ta thanh thế tuy thịnh, nhưng sợ uy mà đến có hai phần ba, trung quân mệt mỏi, thực khó dùng. Nay chỉ án binh bất động, dùng uy thanh của ta chấn nhiếp họ, nếu qua mười ngày biểu hàng của Trương Mậu không đến, ta coi như phụ các ngươi." Trương Mậu không lâu sau sai sứ xưng thần, tiến cống ngựa, trâu, dê, trân bảo không kể xiết. Lưu Diệu bổ nhiệm Trương Mậu làm Thị trung, Đốc Lương, Nam Bắc Tần, Lương, Ích, Ba, Hán, Lũng Hữu, Tây Vực tạp di, Hung Nô chư quân sự, Thái sư, Lương Châu mục, phong Lương Vương, gia Cửu Tích.

Dương Nan Địch nghe Trần An chết, rất sợ, cùng em là Dương Kiên Đầu chạy về phía nam đến Hán Trung, Trấn Tây tướng quân nước Triệu là Lưu Hậu đuổi theo họ, thu được nhiều mà về. Chúa nước Triệu là Lưu Diệu bổ nhiệm Đại Hồng Lô Điền Tung làm Trấn Nam Đại tướng quân, Ích Châu thứ sử, trấn thủ Cừu Trì. Dương Nan Địch đưa con tin xin quy hàng nước Thành Hán, An Bắc tướng quân nước Thành Hán là Lý Trĩ nhận hối lộ của Dương Nan Địch, không đưa Dương Nan Địch đến Thành Đô. Quân Triệu rút lui, Dương Nan Địch lập tức sai binh trở về Vũ Đô, bèn giữ hiểm yếu không phục nữa. Lý Trĩ hối việc mất kế, vội xin thảo phạt hắn. Lý Hùng sai anh Lý Trĩ là Thị trung, Trung lĩnh quân Lý Hàm cùng Lý Trĩ xuất quân Bạch Thủy, Chinh Đông tướng quân Lý Thọ cùng em Lý Hàm là Lý Vũ xuất quân Âm Bình, để tấn công Dương Nan Địch; quần thần can gián, không nghe. Dương Nan Địch sai binh chống cự, Lý Thọ, Lý Vũ không thể tiến, mà Lý Hàm, Lý Trĩ trường khu trực nhập đến Hạ Biện. Dương Nan Địch sai binh cắt đường về của họ, bốn mặt vây đánh. Lý Hàm, Lý Trĩ sâu vào không có viện quân, đều bị Dương Nan Địch giết chết, người chết vài nghìn. Lý Hàm là con trưởng của Lý Đãng, có tài năng thanh vọng, Lý Hùng muốn lập hắn làm người kế tự, nghe hắn chết, mấy ngày không ăn cơm.

Trước đây, vua trước của nước Triệu là Lưu Diệu có con trưởng là Lưu Kiệm, con thứ là Lưu Dận. Lưu Dận lúc mười tuổi, thân cao bảy thước năm tấc, Hán chủ Lưu Thông cho là kỳ lạ, nói với Lưu Diệu: “Đứa trẻ này có thần thái khí độ, không phải Lưu Nghĩa Chân (Lưu Kiệm) có thể sánh được, nên lập nó làm người kế tự.” Lưu Diệu nói: “Người kế tự của phiên quốc, chỉ cần giữ được việc tế tự là đủ, tôi không dám làm loạn trật tự trưởng ấu.” Lưu Thông nói: “Công lao đức hạnh của khanh, nên đời đời gánh vác trách nhiệm chuyên chinh, không phải các thần tử khác có thể sánh, ta nên phong riêng một nước cho Nghĩa Chân.” Bèn phong Lưu Kiệm làm Lâm Hải Vương, lập Lưu Dận làm thế tử. Lưu Dận lớn lên, sức khỏe giỏi bắn cung, dũng mãnh nhanh nhẹn như gió. Khi loạn Cẩn Chuẩn, y rơi vào bộ lạc Hắc Nặc Úc Cúc. Sau khi Trần An thất bại, Lưu Dận tự mình nói rõ thân phận với Úc Cúc, Úc Cúc kinh hãi, đãi theo lễ và đưa y về. Lưu Diệu vừa mừng vừa thương, nói với quần thần: “Nghĩa Quang (Lưu Hy) tuy đã được lập làm thái tử, nhưng còn nhỏ yếu đuối cẩn thận, e rằng không thể chịu nổi những tai nạn ngày nay. Nghĩa Tôn (Lưu Dận) là thế tử cũ, tài năng khí lượng hơn người, lại từng trải gian nan khốn khổ. Ta muốn noi theo Chu Văn Vương, Hán Quang Vũ, để vững chắc quốc gia và an định Nghĩa Quang, thế nào?” Thái phó Hô Diên Yến và mọi người đều nói: “Bệ hạ vì quốc gia mà tính kế lâu dài, há chỉ có chúng tôi trông cậy vào, thực sự là điều may mắn của tông miếu và bốn biển.” Tả quang lộc đại phu Bốc Thái, thái tử thái bảo Hàn Quảng tiến lời nói: “Bệ hạ cho rằng việc phế lập là đúng, thì không nên hỏi lại quần thần; nếu trong lòng nghi hoặc, dĩ nhiên vui lòng nghe ý kiến khác biệt. Chúng tôi riêng cho rằng phế thái tử là không đúng. Ngày xưa Chu Văn Vương chưa lập thái tử trước khi xác định người kế tự, đó là có thể; Hán Quang Vũ vì mẹ mất sủng mà phế con, đâu đáng làm pháp độ cho thánh triều! Nếu lúc đầu lập Đông Hải Vương (Lưu Cương) làm thái tử, chưa chắc không bằng Minh Đế (Lưu Trang). Tài văn võ mưu lược của Lưu Dận, thực sự cao vượt thế gian. Nhưng thái tử hiếu hữu nhân từ, cũng đủ làm minh chủ thời thái bình thịnh thế. Huống chi Đông cung là nơi dân chúng và thần linh gửi gắm, há dễ lay động! Bệ hạ nếu thực sự muốn làm điều này, chúng tôi chỉ có thể chết để can gián, không dám vâng chiếu.” Lưu Diệu im lặng không nói. Lưu Dận tiến lời nói: “Cha đối với con, nên yêu thương như nhau. Nay phế Lưu Hy mà lập tôi làm thái tử, tôi làm sao dám tự an! Bệ hạ nếu cho rằng tôi còn có thể khu xử hiệu lực, há không thể phò tá Lưu Hy để kế thừa thánh nghiệp sao! Nếu nhất định dùng tôi thay thế Lưu Hy, tôi xin chết tại đây, không dám vâng mệnh.” Bèn nức nở rơi lệ. Lưu Diệu cũng vì Lưu Hy là do Dương hoàng hậu sinh ra, không nỡ phế truất, bèn truy tặng thụy hiệu cho phi tử Bốc thị làm Nguyên Điệu Hoàng hậu. Bốc Thái là cậu của Lưu Dận, Lưu Diệu khen ngợi sự công chính trung thành của ông, bổ nhiệm làm Thượng quang lộc đại phu, Nghi đồng tam tư, kiêm Thái tử thái phó; phong Lưu Dận làm Vĩnh An Vương, bổ nhiệm làm Thị trung, Vệ đại tướng quân, Đô đốc nhị cung cấm vệ chư quân sự, Khai phủ nghi đồng tam tư, Lục thượng thư sự, ra lệnh Lưu Hy đối với Lưu Dận thi hành lễ gia nhân.

Trương Mậu đại quy mô xây dựng thành Cô Tang, xây dựng Linh Quân Đài. Biệt giá Ngô Thiệu can gián nói: “Minh công sở dĩ xây thành tường, dựng đài cao, đại khái là để răn giới tai họa trước đây. Tôi cho rằng nếu ân đức không thấm sâu vào lòng người, dù ở nơi tầng đài, cũng không có ích, trái lại đủ khiến tâm chí trung tín của quần hạ sinh nghi ngờ, mất đi kỳ vọng gửi gắm của sĩ dân, tỏ ra dáng vẻ nhút nhát, mở ra mưu đồ của lân địch, sẽ làm sao phò tá thiên tử, xưng bá chư hầu! Mong lập tức ngừng công trình này, để tiết kiệm sức lao động và phí dụng.” Trương Mậu nói: “Anh ta (Trương Thực) một khi bị người giết hại, há không có trung thần nghĩa sĩ muốn hết lòng tiết tháo sao! Chỉ là tai họa ra ngoài ý muốn, dù có trí dũng, cũng không chỗ thi triển. Vương công đặt hiểm trở, dũng phu tăng cường phòng bị, đó là đạo lý từ xưa. Nay quốc gia chưa yên ổn, không thể dùng đạo lý thời thái bình thịnh thế để trách cứ người ở thời gian nan khốn khổ.” Cuối cùng vẫn xây dựng.

Vương Đôn có cháu là Vương Doãn Chi, đang tuổi thơ ấu, Vương Đôn yêu thích sự thông minh cơ trí của hắn, thường cho hắn theo mình. Vương Đôn từng uống rượu ban đêm, Vương Doãn Chi từ chối say nằm trước. Vương Đôn cùng Tiền Phụng mưu tính phản nghịch, Vương Doãn Chi đều nghe hết lời họ nói. Hắn liền ở chỗ nằm nôn mửa dữ dội, quần áo và mặt đều dơ bẩn. Tiền Phụng ra ngoài, Vương Đôn quả nhiên đốt đèn xem xét, thấy Vương Doãn Chi nằm trong đống nôn mửa, không còn nghi ngờ hắn. Gặp lúc cha hắn là Vương Thư được bổ nhiệm làm Đình úy, Vương Doãn Chi xin về nhà thăm cha, đem hết âm mưu của Vương Đôn và Tiền Phụng nói cho Vương Thư. Vương Thư cùng Vương Đạo cùng nhau tâu lên hoàng đế, ngầm vì thế mà phòng bị. Vương Đôn muốn tăng cường tông tộc của mình, lấn át suy yếu hoàng thất. Mùa đông, tháng mười một, điều chuyển Vương Hàm làm Chinh đông tướng quân, Đô đốc Dương Châu Giang Tây chư quân sự, Vương Thư làm Kinh Châu thứ sử, Giám Kinh Châu Miện Nam chư quân sự, Vương Bân làm Giang Châu thứ sử.

Vua nước Triệu là Thạch Lặc bổ nhiệm Tham quân Phàn Thản làm Chương Vũ nội sử, Thạch Lặc thấy y quần áo mũ mẻ rách, hỏi nguyên nhân. Phàn Thản thẳng thắn trả lời: “Không lâu trước bị giặc Kiết cướp đoạt, tài sản không còn gì.” Thạch Lặc cười nói: “Giặc Kiết lại vô đạo như thế sao! Nay nên bồi thường cho ngươi.” Phàn Thản rất sợ hãi, dập đầu rơi lệ tạ tội. Thạch Lặc ban cho y xe ngựa, quần áo, tiền ba trăm vạn, rồi tiễn y nhậm chức.

Năm ấy, người Tư Tùy ở Việt Tuy tấn công tướng của Thành Hán là Nhâm Hồi, chủ Thành Hán là Lý Hùng phái Chinh nam tướng quân Phí Hắc thảo phạt họ.

Hội Kê nội sử Chu Lễ, một nhà năm hầu, tông tộc cường thịnh, người đất Ngô không ai sánh kịp, Vương Đôn kiêng dè ông. Vương Đôn có bệnh, Tiền Phụng khuyên Vương Đôn sớm trừ khử họ Chu, Vương Đôn đồng ý. Chu Tung vì anh là Chu Diễn chết, trong lòng thường phẫn uất bất bình. Vương Đôn không có con, nuôi con của Vương Hàm là Vương Ứng làm người kế tự, Chu Tung từng ở trước đám đông nói Vương Ứng không nên thống lĩnh binh mã, Vương Đôn ghét ông. Chu Tung cùng con của anh Chu Lễ là Chu Đĩnh đều làm Tòng sự trung lang của Vương Đôn. Gặp lúc đạo sĩ Lý Thoát dùng yêu thuật mê hoặc chúng nhân, sĩ dân có nhiều người tin theo phụng sự.